Determineren op meer dan cijfers. Goed idee?
Kort antwoord: ja. Maar… alleen als je het goed doet.
Gedrag meenemen in determinatie is namelijk super logisch mits je dat gedrag ook echt aanleert en eerlijk beoordeelt. Anders wordt het al snel nattevingerwerk.
Want laten we eerlijk zijn: een leerling die kan plannen, doorzet en samenwerkt, redt het vaak beter dan iemand die alleen maar hoge cijfers haalt en er niets voor doet.
Voor wie is dit interessant?
Voor scholen en docenten die denken: “Misschien zegt een cijferlijst niet alles…” En die bereid zijn om net een stap verder te kijken dan alleen toetsen.
Wat levert het op?
Als je het goed aanpakt:
- betere niveaukeuzes
- minder leerlingen die vastlopen of moeten wisselen
- meer kans dat leerlingen écht op hun plek zitten
Aan het einde van het jaar komt altijd die vraag: “Wat past bij deze leerling?” Cijfers helpen, maar gedrag zegt vaak minstens zoveel.
Denk aan dingen als:
- kan iemand zich focussen?
- plant hij z’n werk?
- neemt ze verantwoordelijkheid?
- werkt iemand goed samen?
Je hoort het ook terug in vergaderingen: “Hij werkt echt zelfstandig en plant goed… misschien kan hij wel een hoger niveau aan.” En dat klopt vaak ook. Onderzoek laat namelijk zien: dit soort vaardigheden voorspellen succes op school en later. Maar hier gaat het vaak mis.
Gedrag beoordelen gebeurt nog te vaak zo:
- “Ik heb het gevoel dat…”
- “Volgens mij is hij wel gemotiveerd…”
Tja… dat is natuurlijk niet echt onderbouwd. Wil je het goed doen, dan moet je het iets slimmer aanpakken:
- kijken wat je daadwerkelijk ziet in de klas
- leerlingen laten reflecteren op zichzelf
- feedback ophalen van anderen
Dan krijg je een veel eerlijker beeld van dingen zoals:
- samenwerken
- doorzettingsvermogen
- focus
- respectvol gedrag
Hoe consistenter je dit doet, hoe minder discussie je krijgt.
Even kort een uitleg van constructive alignment. Klinkt misschien als een moeilijk begrip maar het is best logisch. Het komt hierop neer:
Als je iets beoordeeld dan moet je er ook les in geven. Dus:
- je beoordeeld gedrag omdat dit meetelt voor overgang
- je stelt doelen voor het gedrag dat je verwacht
- je helpt leerlingen dat gedrag te oefenen
Doe je één van deze drie niet? Dan wordt het beoordelen van iets dat je niet aanleert al snel oneerlijk. Kan je gedrag eigenlijk aanleren? Ja, zeker weten. Maar niet vanzelf. Leerlingen hebben nodig:
- duidelijkheid → wat bedoel je met “goede werkhouding”?
- voorbeeldgedrag → laat het zien
- oefening + feedback → ze moeten het kunnen proberen
Pas dan wordt gedrag iets waar ze in kunnen groeien, in plaats van iets waar ze op afgerekend worden.
Wat doet gedrag met prestaties? Best veel, leerlingen die hun gedrag op orde hebben:
- halen vaak betere resultaten
- hebben minder gedoe in de klas
- zitten lekkerder in hun vel
Sterker nog: een leerling die goed kan plannen en doorzetten, komt vaak verder dan iemand die alleen “slim” is.
Wanneer werkt dit goed?
- Als je als school verder wilt kijken dan cijfers
- Als je gedrag serieus neemt (dus niet erbij doet “voor de vorm”)
- Als je het structureel aanpakt
- Iedereen in het team hetzelfde doet
Wat levert het concreet op? Als je gedrag goed meeneemt:
- leerlingen komen op een plek die écht bij ze past
- minder uitval of afstroom
- eerlijkere beslissingen
- meer eigenaarschap bij leerlingen
Het wordt dan geen momentopname meer, maar een logisch gevolg van ontwikkeling.
Veelgestelde vragen
Kun je gedrag objectief meten?
Ja, als je duidelijke criteria hebt en meerdere bronnen gebruikt.
Is gedrag net zo belangrijk als cijfers?
Het vult elkaar aan. Cijfers zeggen wat iemand kan, gedrag zegt of iemand het volhoudt.
Is het eerlijk?
Alleen als leerlingen de kans hebben gehad om het te leren.
Grootste risico?
Dat het op gevoel gebeurt. Dan moet je het eigenlijk niet doen.
En Movenda dan?
Movenda helpt scholen om dit niet half te doen, maar goed.
Leerlingen:
- denken na over hun gedrag
- krijgen begeleiding
- bouwen stap voor stap betere gewoontes op
Dus niet alleen beoordelen, maar ook ontwikkelen.
Meer weten?
Twijfel je hoe je dit goed aanpakt op jouw school? Stuur gerust een bericht, dan denken we met je mee.